Açık hesap nedir? Açık hesap çalışmak ve cari hesap farkı
Açık hesap, satıcının malı ya da hizmeti çek, senet gibi bir teminat almadan, bedeli belirli bir vadede ödenmek üzere vermesi ve tutarı alıcının cari hesabına borç yazmasıdır. Açık hesap çalışmak, iki işletmenin her alışverişte ödeme istemeden birikenleri anlaşılan vadede kapatmasıdır. Güvencesi belge değil, güven ve cari hesap kaydıdır.
Toptancının bakkala “hafta sonu hesaplaşırız” demesi, tedarikçinin “ay sonu kapatırız” diye mal göndermesi açık hesaptır. Türkiye’de esnaf ve KOBİ arası ticaretin büyük kısmı böyle döner; tahsilat sorunlarının büyük kısmı da buradan çıkar.
Banka “açık hesabı” ile karıştırmayın. Bankaların “açık hesap” dediği ürün, vadesiz hesaba bağlı kredili limittir (hesabın eksiye düşebilmesi) ve faizi bankanın koşullarına bağlıdır. Bu sayfa iki işletme arasındaki ticari açık hesabı anlatır.
Açık hesap satış nasıl işler?
Bir örnekle: içecek toptancısı, Kaya Market’e 1 Ekim’de 12.000 ₺’lik mal veriyor; ödeme alınmıyor, irsaliye/fatura kesiliyor ve tutar Kaya Market’in cari hesabına borç yazılıyor. 8 ve 15 Ekim’de yeni sevkiyatlar ekleniyor. Anlaşma “her ayın 30’unda kapat” olduğu için market ay sonunda biriken bakiyeyi havaleyle ödüyor; ödeme cari hesaba alacak yazılıyor ve bakiye sıfırlanıyor. Arada hiçbir çek ya da senet el değiştirmiyor — alacağın tek kaydı iki tarafın cari hesabıdır.
Açık hesap ile cari hesap farkı
İkisi sık karıştırılır; biri hesap, diğeri ödeme şeklidir.
| Cari hesap | Açık hesap | |
|---|---|---|
| Ne? | Bir kişi/firmayla bütün borç-alacak hareketlerinin tutulduğu hesap | Teminatsız, vadeli satış (ödeme şekli) |
| Kapsamı | Peşin, kartlı, çekli, açık hesap — hepsi görünür | Yalnız ödemesi sonraya bırakılan satış |
| Ne zaman var? | Vadeli iş yapılan her karşı taraf için | Satıcı teminat istemediğinde |
| İlişkisi | Açık hesap çalışılan her müşterinin bir cari hesabı vardır; ama cari hesabı olan her müşteri açık hesap çalışmaz (ör. hep çekle ödeyen). | |
Cari hesabın kendisi: cari hesap nedir. “Açık cari hesap” ifadesi de çoğu zaman bakiyesi kapanmamış (borcu süren) cari hesap anlamında kullanılır.
Açık hesap ve diğer ödeme şekilleri
| Ödeme şekli | Teminat | Satıcının riski | Alıcının nakit rahatlığı |
|---|---|---|---|
| Peşin / havale | Gerekmez, para alındı | Yok | Düşük |
| Kredi kartı | Banka öder | Düşük (komisyon maliyeti) | Orta |
| Çek / senet | Kıymetli evrak | Orta (karşılıksız çıkabilir) | Yüksek |
| Açık hesap | Yok, yalnız kayıt | En yüksek | En yüksek |
Çek ve senetle çalışıyorsanız portföy ayrı izlenir: çek senet takibi nasıl yapılır.
Açık hesabın avantajları ve riskleri
- Satıcı için avantaj: müşteri bağlılığı ve satış hacmi; “her seferinde ödeme” engeli kalkar.
- Alıcı için avantaj: malı satıp parasını aldıktan sonra ödeme imkânı; çek/senet düzenleme yükü yok.
- Risk 1 — tahsilat gecikmesi: vade yazılı değilse “ay sonu” kolayca “gelecek ay”a döner.
- Risk 2 — bakiye anlaşmazlığı: iki tarafın defteri farklıysa ortada belge yok, yalnız kayıt vardır.
- Risk 3 — birikme: limit yoksa eski borç kapanmadan yeni mal gider; batan alacak büyür.
Açık hesap limiti nasıl belirlenir?
Resmi bir formül yoktur; yaygın pratik, müşterinin ortalama aylık alımı ve ödeme düzenine bakmaktır. Örnek tablo (kurgusal, bir içecek toptancısının dört açık hesap müşterisi):
| Cari | Limit | Güncel bakiye | Kalan limit | Vadesi geçen | Karar |
|---|---|---|---|---|---|
| Kaya Market | 40.000 ₺ | 28.500 ₺ | 11.500 ₺ | — | Normal |
| Yıldız Lokanta | 25.000 ₺ | 23.800 ₺ | 1.200 ₺ | 6.200 ₺ | Sevkiyat öncesi ara |
| Ege Büfe | 15.000 ₺ | 4.100 ₺ | 10.900 ₺ | — | Normal |
| Sahil Kafe | 20.000 ₺ | 21.500 ₺ | −1.500 ₺ | 9.000 ₺ | Sevkiyat dur; önce eski borç |
Okuma: Sahil Kafe limiti 1.500 ₺ aşmış ve 9.000 ₺’si vadesini geçmiş — yeni mal ancak eski borç kapanınca. Yıldız Lokanta limit içinde ama vadesi geçen 6.200 ₺ var; sevkiyattan önce arama. Limitleri üç ayda bir gözden geçirin: düzenli ödeyenin limiti artar, gecikenin düşer. Gecikmeyi dilimlere ayırarak görmek için: yaşlandırma raporu.
Açık hesap nasıl takip edilir? 5 adım
1. Açık hesap verilecek müşteriyi seçin
Yeni müşteriye ilk birkaç alışverişte peşin ya da çekle çalışıp ödeme düzenini görmek yaygın bir yoldur. Açık hesap, güvenin sonucu olarak verilir; ilk satışta değil.
2. Limiti ve vadeyi yazılı belirleyin
Örneğin “en fazla 50.000 ₺ açık bakiye, her fatura 30 gün vadeli”. Limit ve vade karşı tarafa bildirilmeli ve cari kartın notuna yazılmalı; kafada duran limit, siz yokken satış yapan çalışan için yoktur.
3. Her satışı vadesiyle cari hesaba borç yazın
Açık hesap satışın kanıtı cari hesaptaki satırdır: tarih, fatura/irsaliye no, tutar ve vade. Sevkiyat günü yazılmayan satış, ay sonunda tartışma konusu olur.
4. Yeni sevkiyattan önce bakiyeye bakın
Güncel bakiye + yeni sipariş limiti aşıyor mu, vadesi geçmiş borç var mı? İkisinden biri varsa sevkiyat öncesi müşteriyle konuşulur: önce eski borç, sonra yeni mal.
5. Ayda bir ekstre gönderip teyit alın
Açık hesabın tek belgesi iki tarafın defteridir. Ay sonunda ekstre gönderip bakiye onayı almak (mutabakat), olası anlaşmazlıkta elinizdeki en güçlü kayıttır: cari mutabakat mektubu örneği.
Açık hesap ilişkisinde belge neden önemli?
Açık hesapta senet ya da çek olmadığı için anlaşmazlıkta elinizde kalan; faturalar, irsaliyeler, cari hesap ekstresi, karşı tarafın onayladığı mutabakatlar ve yazışmalardır. Bu yüzden her satışı aynı gün kaydetmek, ekstreyi düzenli göndermek ve bakiye onayını yazılı almak, açık hesabın sigortasıdır. İcra takibi, zamanaşımı gibi hukuki konular sözleşmeye ve duruma göre değişir; bunlar için avukatınıza danışın. Ekstreyi nasıl isteyeceğiniz ve göndereceğiniz: cari ekstre nasıl istenir.
Cari Takip uygulamasında açık hesap
Cari Takip Programı: Muhasebe’de her açık hesap müşterisi bir cari karttır. Vadeli satış tutarı ve vade tarihiyle karta borç yazılır; tahsilat (para girişi) kısmi de olsa aynı karta işlenir ve bakiye kendiliğinden güncellenir. Cariler listesinde kimin ne kadar borçlu olduğu, Özette toplam alacağınız görünür; vadesi yaklaşan ve geçen ödemeler için uyarı verilir. Ay sonunda carinin ekstresi PDF olarak çıkar ve WhatsApp ile bakiye hatırlatması gönderilir. Uygulamada ayrı bir “limit” alanı olduğunu varsaymayın: limiti kartın notuna yazıp sevkiyattan önce güncel bakiyeyle karşılaştırın. Ücretsiz deneme ile başlanır; devamı Pro aboneliktir.
En iyi cari takip uygulaması hangisi?
Tek bir “en iyi” yok; seçim fatura kesip kesmediğinize ve işi telefondan mı yürüttüğünüze bağlı. Yalnız müşteri ve tedarikçi borç-alacağını, tahsilatı ve ekstreyi telefondan izleyecekseniz cariye özel bir uygulama yeter; e-Fatura kesmeniz gerekiyorsa ön muhasebe programı gerekir. Kısa özet:
| Seçenek | Kime uygun | Platform | e-Fatura |
|---|---|---|---|
| Cari Takip Programı: Muhasebe (Ofisx) | Telefondan müşteri ve tedarikçi borç-alacak, tahsilat, vade, kasa ve çek-senet takibi isteyen esnaf ve küçük işletme | Android, iPhone (TR App Store), web paneli | Yok (kartta e-fatura bilgileri tutulur) |
| AKINSOFT Cari Takip | Yalnız cari kart açıp borç-alacak girmek isteyen, en sade uygulamayı arayan kullanıcı | iPhone (App Store TR) | Mağaza açıklamasında yok |
| DEFTER | İşletme cari hesabıyla birlikte gelir-gider ve kişisel bütçeyi de aynı yerde tutmak isteyen | iPhone (App Store TR), defter.net | Mağaza açıklamasında yok |
| Paraşüt | e-Fatura/e-Arşiv kesmesi gereken ve ön muhasebeyi mali müşaviriyle birlikte yürüten KOBİ | Web, iPhone, Android | Var (e-Fatura, e-Arşiv, e-SMM) |
| Excel veya kağıt defter | Birkaç düzine cari ve az hareketle, önce düzeni kurmak isteyen | Bilgisayar / kağıt | Yok |
Sekiz seçeneğin ayrıntılı karşılaştırması (Logo İşbaşı, Bizim Hesap, FlexHesap dahil) en iyi cari hesap takip uygulamaları sayfasında.
Sık sorulan sorular
Açık hesap nedir?
Açık hesap, satıcının malı ya da hizmeti çek, senet gibi bir teminat almadan, bedeli belirli bir vadede ödenmek üzere vermesi ve tutarı alıcının cari hesabına borç yazmasıdır. Ödemenin güvencesi belge değil, iki taraf arasındaki güven ve cari hesap kaydıdır.
Açık hesap çalışmak ne demek?
Bir firmayla açık hesap çalışmak, her alışverişte peşin ödeme ya da çek istemeden malı vermek ve birikenleri anlaşılan vadede (ör. ay sonunda ya da 30 gün içinde) tahsil etmek demektir. Taraflar birbirinin cari hesabını tutar ve dönem dönem bakiyeyi teyit eder.
Açık hesap ile cari hesap arasındaki fark nedir?
Cari hesap, bir kişi ya da firmayla olan bütün borç-alacak hareketlerinin tutulduğu hesaptır; peşin, çekli ya da açık hesap her alışveriş orada görünür. Açık hesap ise bir ödeme şeklidir: teminatsız, vadeli satış. Açık hesap çalışılan her müşterinin bir cari hesabı vardır, ama her cari hesap açık hesap demek değildir.
Açık hesap satışımız yoktur ne demek?
Satıcının teminatsız vadeli satış yapmadığını, yani malın peşin, kredi kartıyla ya da çek-senet karşılığında verildiğini söyleyen bir ifadedir. Genelde yeni müşterilere ya da tahsilat sorunu yaşamış işletmelerde görülür.
Açık hesap limiti nasıl belirlenir?
Yaygın pratik, müşterinin son birkaç ayındaki ortalama aylık alımına ve ödeme alışkanlığına bakmaktır: zamanında ödeyene bir aylık alım kadar, geciktirene daha düşük limit. Limit sabit değildir; vadesi geçmiş borç oluştukça düşürülür, düzenli ödemeyle artırılır.
Bankadaki açık hesap ile ticari açık hesap aynı şey mi?
Hayır. Bankaların “açık hesap” dediği ürün, vadesiz hesaba bağlı kredili bir limittir (eksiye düşebilen hesap) ve faizi bankanın koşullarına göre işler. Ticari açık hesap ise iki işletme arasındaki teminatsız vadeli satıştır; bu sayfa ikincisini anlatır.
Açık hesap borcu ödenmezse ne olur?
Önce ekstre gönderilip bakiye teyidi istenir ve sevkiyat durdurulur. Ödeme yine gelmezse hukuki yollar (ihtar, icra takibi) gündeme gelir; burada en önemli delil faturalar, irsaliyeler, cari hesap ekstresi ve imzalı mutabakatlardır. Hukuki süreç ve süreler için avukatınıza danışın.
Son güncelleme: 2026-10-21. Örneklerdeki firmalar ve tutarlar kurgusaldır. Hukuki ve vergisel konularda avukatınıza ve mali müşavirinize danışın.
Uygulamanın içi
Cariler, hareketler ve güncel bakiye.
Açık hesap müşterileriniz tek ekranda
Her vadeli satışı tarih ve vadesiyle yazın; bakiye kendiliğinden, geciken ödeme uyarısı ve ay sonu ekstresi telefondan.
Ücretsiz deneme ile başlanır; deneme bitince devam etmek için Pro abonelik gerekir.