Yaşlandırma raporu nedir? Alacak ve cari yaşlandırma nasıl yapılır
Yaşlandırma raporu, müşteri ya da tedarikçi bakiyelerini vadesinden bu yana geçen süreye göre dilimlere ayıran tablodur: vadesi gelmemiş, 1–30 gün, 31–60 gün, 61–90 gün ve 90 gün üstü. Alacak (cari) yaşlandırma “kim, ne kadar, ne zamandır geç ödüyor” sorusunu; borç yaşlandırma aynı soruyu tedarikçiler için cevaplar. İngilizcesi aging report.
Toplam alacağınız iki ay üst üste 80.000 ₺ olabilir; ama birinci ay bunun tamamı vadesi gelmemişken ikinci ay yarısı 60 günü geçmişse, işiniz aynı değildir. Bakiye bunu göstermez, yaşlandırma gösterir.
Yaşlandırma raporu ne işe yarar?
- Tahsilat önceliği: 61–90 ve 90+ dilimindeki cariler o hafta aranır; vadesi gelmemiş alacak için kimseyi rahatsız etmezsiniz.
- Risk ve limit kararı: sürekli 60 günü aşan müşteriye yeni sevkiyatı açık hesapla değil peşin ya da çekle yapmak.
- Nakit tahmini: vadesi gelmemiş dilim önümüzdeki haftaların beklenen tahsilatıdır; 90+ dilim ise tahmine güvenle konmaz.
- Borç tarafı: hangi tedarikçiye ne süredir borçlu olduğunuzu görüp ödeme sırasını tutara göre değil gecikmeye göre kurmak.
- Muhasebe ve banka: şüpheli alacak değerlendirmesi ve kredi görüşmesinde istenen tablo budur; ayrıntı için mali müşavirinize danışın.
Örnek yaşlandırma raporu
Bir yapı malzemesi toptancısının 30.09.2026 itibarıyla müşteri alacakları, vade tarihine göre (firmalar ve tutarlar kurgusaldır):
| Cari | Vadesi gelmemiş | 1–30 gün | 31–60 gün | 61–90 gün | 90+ gün | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kaya Yapı | 18.000 ₺ | 12.000 ₺ | — | — | — | 30.000 ₺ |
| Demir Hırdavat | 5.000 ₺ | 7.500 ₺ | 6.000 ₺ | — | — | 18.500 ₺ |
| Öz Market | — | — | 4.200 ₺ | 3.800 ₺ | — | 8.000 ₺ |
| Yıldız İnşaat | 10.000 ₺ | — | — | — | 9.500 ₺ | 19.500 ₺ |
| Ege Boya | — | 3.000 ₺ | — | — | — | 3.000 ₺ |
| Toplam | 33.000 ₺ | 22.500 ₺ | 10.200 ₺ | 3.800 ₺ | 9.500 ₺ | 79.000 ₺ |
| Pay | %41,8 | %28,5 | %12,9 | %4,8 | %12 | %100 |
Yaşlandırma raporu nasıl okunur?
Yukarıdaki raporda toplam alacak 79.000 ₺. Bunun %41,8’i (33.000 ₺) henüz vadesi gelmemiş, sağlıklı kısım. Asıl dikkat edilecek yer sağdaki dilimler:
- Yıldız İnşaat: toplamı büyük görünmüyor ama 9.500 ₺’si 90 günü geçmiş. Yeni 10.000 ₺’lik satış, eski borç kapanmadan yapılmış — sevkiyat öncesi konuşulması gereken cari bu.
- Öz Market: hiç vadesi gelmemiş alacağı yok, 8.000 ₺’nin tamamı 31–90 gün arasında. Ödeme düzeni kaymış; ekstre gönderip bakiye teyidi alın.
- Demir Hırdavat: üç dilime yayılmış, 6.000 ₺’si 31–60’ta. Tahsilatlar hangi faturaya ait yazılmadan alınmış olabilir; kalemleri müşteriyle eşleyin.
- Kaya Yapı ve Ege Boya: en fazla 30 gün geride; hatırlatma yeterli.
31 gün üstü dilimlerin toplamı 23.500 ₺, yani alacağın %29,7’si. Bu oranı her ay aynı yöntemle hesaplayıp yan yana koyduğunuzda tahsilatın iyileşip iyileşmediğini tek rakamla görürsünüz.
Yaşlandırma raporu nasıl hazırlanır? 6 adım
1. Rapor tarihini sabitleyin
Yaşlandırma bir tarihe göre çıkar: genelde ay sonu. Rapor tarihinden sonra gelen tahsilatı bu rapora koymayın; yoksa iki ayın raporu birbiriyle karşılaştırılamaz.
2. Her carinin AÇIK kalemlerini çıkarın
Bakiye değil, açık kalem gerekir: hangi fatura, ne kadarı ödenmedi, vadesi ne. Tahsilatlar hangi faturaya ait olduğu yazılmadıysa en eski faturadan başlayarak düşülür (ilk giren ilk kapanır). Kısmi ödenmiş faturada yalnız kalan tutar yaşlandırılır.
3. Her kalemin gecikme gününü hesaplayın
Gecikme günü = rapor tarihi − vade tarihi. Sıfır ya da eksiyse kalem “vadesi gelmemiş”tir. Vadesi yazılmamış faturada fatura tarihini ve olağan vadenizi (ör. 30 gün) kullanın, bunu raporun altına not edin.
4. Kalemleri dilimlere yerleştirin
Yaygın dilimler: vadesi gelmemiş, 1–30, 31–60, 61–90 ve 90 gün üstü. İşiniz kısa vadeliyse 1–15 / 16–30 gibi daha dar dilimler daha çok şey söyler; önemli olan her ay aynı dilimi kullanmak.
5. Cari ve dilim toplamlarını çaprazlayın
Satırda her carinin dilim toplamı, sütunda her dilimin toplamı. Satır toplamlarının toplamı sütun toplamlarının toplamına ve carilerin toplam bakiyesine eşit olmalı; eşit değilse bir kalem ya iki kez girmiş ya da dışarıda kalmıştır.
6. Yorumlayın ve eyleme çevirin
Her dilimin toplama oranını yazın ve geçen ayla karşılaştırın. 61–90 ve 90+ dilimindeki carileri o hafta arayın, ekstre gönderin, gerekiyorsa yeni sevkiyatı bekletin. 90 gün üstü kalem için mutabakat ile bakiyeyi yazılı teyit edin.
Vade tarihine göre mi, fatura tarihine göre mi?
İki yöntem de kullanılır; karıştırılmamalıdır.
| Vade tarihine göre | Fatura tarihine göre | |
|---|---|---|
| Gün nasıl sayılır? | Rapor tarihi − vade tarihi | Rapor tarihi − fatura tarihi |
| Neyi gösterir? | Gerçek gecikmeyi | Alacağın ne kadar eski olduğunu |
| Ne zaman uygun? | Carilere farklı vadeler veriliyorsa (30, 60, 90 gün) | Herkese aynı vade veriliyorsa ya da vade kaydı yoksa |
| Tuzağı | Vadesi yazılmamış faturayı “vadesi gelmemiş” gösterir | 60 gün vadeli faturayı 45. günde “geç” gösterir |
Vadeyi satış anında yazmıyorsanız yaşlandırmanın ilk şartı eksiktir; vade kaydının nasıl tutulacağı tahsilat ve vade takibi sayfasında. Çok kalemli bir carinin tek ortalama tarihini görmek isterseniz: ortalama vade hesaplama.
Excel’de cari yaşlandırma
Açık kalem listesi: A cari adı, B fatura no, C vade tarihi, E kalan tutar; rapor tarihi H1’de (Türkçe Excel):
| Sütun | Formül |
|---|---|
| D — gecikme günü | =$H$1-C2 |
| F — dilim | =EĞER(D2<=0;"Vadesi gelmemiş";EĞER(D2<=30;"1–30";EĞER(D2<=60;"31–60";EĞER(D2<=90;"61–90";"90+")))) |
| Özet — cari × dilim | =ÇOKETOPLA($E:$E;$A:$A;$J2;$F:$F;K$1) (J sütununda cari adları, 1. satırda dilim adları) |
| Kontrol | =TOPLA(E:E) özet tablonun genel toplamına eşit olmalı |
Özet tabloyu formül yerine Ekle › Özet Tablo ile de kurabilirsiniz: satırlara cari, sütunlara dilim, değerlere kalan tutar. Excel’in zorlandığı yer, tahsilatın hangi faturayı kapattığıdır; bunu her ödemede elle eşlemezseniz rapor bakiye doğru olsa bile yanlış dilim gösterir. Excel düzeni için: Excel’de cari hesap takibi.
Sık yapılan hatalar
- Açık kalem yerine bakiyeyi yaşlandırmak. Bakiyeyi en son faturanın tarihine yazmak bütün borcu “yeni” gösterir.
- Kısmi ödemeyi yanlış faturadan düşmek. Ödeme en yeni faturadan düşülürse eski gecikme gizlenir.
- Alacak bakiyeli (fazla ödeme yapmış) carileri dilimlere karıştırmak. Ters bakiyeyi ayrı satırda gösterin; bkz. cari bakiye nedir.
- Her ay farklı dilim kullanmak. Karşılaştırma bozulur.
- Raporu çıkarıp eyleme çevirmemek. 90+ dilimdeki her cari için bir sonraki adım (arama, ekstre, mutabakat, sevkiyat durdurma) yazılmalıdır.
Cari Takip uygulamasında gecikme ve vade
Cari Takip Programı: Muhasebe her hareketin vadesini tutar; vadesi yaklaşan ve geçen ödemeleri ayrı gösterir ve uyarı verir. Özet ekranında toplam Alacağım ve Borcum, Carilerde her carinin güncel bakiyesi, Hareketlerde tarih ve vadeyle tüm kayıtlar durur; carinin ekstresi PDF olarak gönderilir. Uygulama 0–30/31–60/61–90/90+ dilimli bir yaşlandırma tablosu üretmez: günlük iş için geciken liste yeterlidir; ay sonu dilimli rapor gerekiyorsa hareketleri Excel’e aktarıp yukarıdaki formülleri kullanırsınız.
En iyi cari takip uygulaması hangisi?
Tek bir “en iyi” yok; seçim fatura kesip kesmediğinize ve işi telefondan mı yürüttüğünüze bağlı. Yalnız müşteri ve tedarikçi borç-alacağını, tahsilatı ve ekstreyi telefondan izleyecekseniz cariye özel bir uygulama yeter; e-Fatura kesmeniz gerekiyorsa ön muhasebe programı gerekir. Kısa özet:
| Seçenek | Kime uygun | Platform | e-Fatura |
|---|---|---|---|
| Cari Takip Programı: Muhasebe (Ofisx) | Telefondan müşteri ve tedarikçi borç-alacak, tahsilat, vade, kasa ve çek-senet takibi isteyen esnaf ve küçük işletme | Android, iPhone (TR App Store), web paneli | Yok (kartta e-fatura bilgileri tutulur) |
| AKINSOFT Cari Takip | Yalnız cari kart açıp borç-alacak girmek isteyen, en sade uygulamayı arayan kullanıcı | iPhone (App Store TR) | Mağaza açıklamasında yok |
| DEFTER | İşletme cari hesabıyla birlikte gelir-gider ve kişisel bütçeyi de aynı yerde tutmak isteyen | iPhone (App Store TR), defter.net | Mağaza açıklamasında yok |
| Paraşüt | e-Fatura/e-Arşiv kesmesi gereken ve ön muhasebeyi mali müşaviriyle birlikte yürüten KOBİ | Web, iPhone, Android | Var (e-Fatura, e-Arşiv, e-SMM) |
| Excel veya kağıt defter | Birkaç düzine cari ve az hareketle, önce düzeni kurmak isteyen | Bilgisayar / kağıt | Yok |
Sekiz seçeneğin ayrıntılı karşılaştırması (Logo İşbaşı, Bizim Hesap, FlexHesap dahil) en iyi cari hesap takip uygulamaları sayfasında.
Sık sorulan sorular
Yaşlandırma raporu nedir?
Yaşlandırma raporu, müşteri ya da tedarikçi bakiyelerini vadesinden bu yana geçen süreye göre dilimlere (vadesi gelmemiş, 1–30, 31–60, 61–90, 90 gün üstü) ayıran tablodur. Alacak tarafında “kim, ne kadar, ne kadar süredir geç ödüyor”, borç tarafında “hangi tedarikçiye ne kadar süredir borçluyum” sorusunu cevaplar. İngilizcesi aging report (accounts receivable aging).
Alacak yaşlandırma ne demek?
Alacak yaşlandırma, müşterilerden olan açık alacakların gecikme sürelerine göre gruplanmasıdır. Toplam alacak aynı kalsa bile 90 gün üstü dilimin büyümesi tahsilatın bozulduğunu gösterir; bu yüzden toplamdan daha çok dilim dağılımına bakılır.
Borç yaşlandırma raporu nedir?
Aynı tablonun tedarikçi tarafıdır: tedarikçilere olan açık borçların vadesinden bu yana geçen süreye göre dağılımı. Hangi tedarikçinin sabrının zorlandığını ve önümüzdeki haftalarda kasadan ne çıkacağını gösterir; ödeme önceliğini belirlemek için kullanılır.
Cari yaşlandırma nasıl yapılır?
Rapor tarihini sabitleyin, her carinin açık faturalarını kalan tutar ve vade tarihiyle çıkarın, gecikme gününü (rapor tarihi − vade) hesaplayın, kalemleri dilimlere yerleştirin ve cari ile dilim toplamlarını çaprazlayın. Tahsilat hangi faturaya ait değilse en eski faturadan düşülür.
Yaşlandırma vade tarihine mi fatura tarihine mi göre yapılır?
Tahsilat takibi için vade tarihine göre yapılır; çünkü 60 gün vadeli bir faturanın 45 günlük olması gecikme değildir. Fatura tarihine göre yaşlandırma (“faturanın yaşı”) vadeler herkese aynıysa ya da vade kaydı tutulmuyorsa kullanılır. Hangisini seçtiğinizi raporun başlığına yazın.
Excel’de yaşlandırma nasıl yapılır?
Açık kalem listesine gecikme günü sütunu ekleyin: =$H$1-C2 (H1 rapor tarihi, C vade). Sonra iç içe EĞER ile her kalemi dilime yazın (0 ve altı “vadesi gelmemiş”, 30’a kadar “1–30”, 60’a kadar “31–60”, 90’a kadar “61–90”, üstü “90+”). Cari × dilim tablosunu Özet Tablo (PivotTable) ile ya da =ÇOKETOPLA(Kalan;Cari;$A2;Dilim;B$1) formülüyle kurun.
Yaşlandırma raporu ne sıklıkla çıkarılmalı?
Ayda bir, ay sonu itibarıyla çıkarmak çoğu işletme için yeter; asıl değer ayları karşılaştırmaktadır. Günlük tahsilat işi için dilimli rapor değil, gecikti/bugün/yaklaşıyor diye ayrılmış kısa liste kullanılır: tahsilat ve vade takibi.
Son güncelleme: 2026-10-21. Örnek rapordaki firmalar ve tutarlar kurgusaldır. Şüpheli alacak ve muhasebe kaydı için mali müşavirinize danışın.
Uygulamanın içi
Cariler, hareketler ve güncel bakiye.
Geciken alacak gözden kaçmasın
Her satışı vadesiyle kaydedin; yaklaşan ve geciken ödemeler ayrı listelensin, ekstre PDF olarak tek dokunuşta gitsin.
Ücretsiz deneme ile başlanır; deneme bitince devam etmek için Pro abonelik gerekir.