Cari bakiye nedir? Borç bakiye ve alacak bakiye ne demek
Cari bakiye, bir müşteri ya da tedarikçiyle yapılan bütün borç ve alacak hareketleri toplandıktan sonra kalan nettir: bakiye = borç toplamı − alacak toplamı. Sonuç artıysa hesap borç bakiye verir (karşı taraf size borçludur), eksiyse alacak bakiye verir (siz karşı tarafa borçlusunuz). Müşteri hesabının borç, tedarikçi hesabının alacak bakiye vermesi normaldir; tersi ters bakiyedir ve fazla ödeme, avans ya da yanlış kayıt işaretidir.
“Bakiyesi 8.400 borç” cümlesi, kimin defterinde okunduğunu bilmeden yarım bir bilgidir. Bu sayfa bakiyenin yönünü — kim kime borçlu — hiç karıştırmadan okumayı anlatır.
Bakiye nasıl hesaplanır?
Cari hesapta her hareket iki sütundan birine yazılır. Borç sütunu karşı tarafın size olan borcunu artıran kayıtlardır: müşteriye yapılan vadeli satış, tedarikçiye yapılan ödeme. Alacak sütunu bu borcu azaltan ya da sizin borcunuzu artıran kayıtlardır: müşteriden gelen tahsilat, müşterinin yaptığı iade, tedarikçiden yapılan vadeli alış. Bakiye her satırda yeniden hesaplanır:
yeni bakiye = önceki bakiye + borç − alacak
Defterin satır satır nasıl tutulduğunu cari hesap nasıl tutulur, hesabın kendisini cari hesap nedir sayfasında anlattık. Burada odak son satırdaki rakam ve yanındaki yöndür.
Örnek: bir müşterinin ekim ayı hareketleri
Bir yapı malzemesi toptancısının defterinde “Yıldız Nalbur” hesabı. Eylülden 3.000 ₺ borçla devretmiş:
| Tarih | Açıklama | Borç | Alacak | Bakiye |
|---|---|---|---|---|
| 01.10.2026 | Devir | 3.000 ₺ | 3.000 ₺ (B) | |
| 04.10.2026 | Satış — fatura 1182 | 9.500 ₺ | 12.500 ₺ (B) | |
| 09.10.2026 | Tahsilat — havale | 6.000 ₺ | 6.500 ₺ (B) | |
| 12.10.2026 | İade — 4 torba yapıştırıcı | 1.100 ₺ | 5.400 ₺ (B) | |
| 20.10.2026 | Tahsilat — nakit | 8.000 ₺ | 2.600 ₺ (A) |
Borç toplamı 12.500 ₺, alacak toplamı 15.100 ₺; fark −2.600 ₺. Müşteri borcundan 2.600 ₺ fazla ödemiş ve hesap alacak bakiye vermeye başlamıştır: artık toptancı nalbura borçludur. Bu bir ters bakiyedir. Ya müşteri bir sonraki alışında bu tutarı mahsup edecektir, ya ödeme yanlış cariye işlenmiştir, ya da 20 Ekim’deki nakit aslında başka bir faturanın peşinatıdır. Ters bakiyeyi gördüğünüz gün sebebini açıklamaya yazın; ay sonuna kalan ters bakiyenin hikâyesi hatırlanmaz.
Borç bakiye ve alacak bakiye: kimin gözünden?
Karışıklığın neredeyse tamamı aynı borcun iki defterde zıt yönde durmasından çıkar. Aynı ilişkiyi iki taraftan okuyun:
| Durum | Sizin defterinizde | Karşı tarafın defterinde |
|---|---|---|
| Müşteri size 5.000 ₺ borçlu | Müşteri hesabı 5.000 ₺ borç bakiye | Sizin hesabınız 5.000 ₺ alacak bakiye |
| Siz tedarikçiye 7.000 ₺ borçlusunuz | Tedarikçi hesabı 7.000 ₺ alacak bakiye | Sizin hesabınız 7.000 ₺ borç bakiye |
| Müşteri 2.600 ₺ fazla ödedi | Müşteri hesabı 2.600 ₺ alacak bakiye (ters) | Sizin hesabınız 2.600 ₺ borç bakiye |
| Tedarikçiye 4.000 ₺ avans verdiniz | Tedarikçi hesabı 4.000 ₺ borç bakiye (ters) | Sizin hesabınız 4.000 ₺ alacak bakiye |
Kural kısa: borç bakiye = o cari size borçlu, alacak bakiye = siz o cariye borçlusunuz — her zaman bakiyeyi okuyanın defterine göre. Bir müşteri “ekstremde size 5.000 alacak görünüyor” dediğinde aynı şeyi söylüyordur; ikiniz de aynı borcu kendi yönünüzden okuyorsunuz.
Muhasebede 120 ve 320 hesap
Tek Düzen Hesap Planı’nda müşteriler 120 Alıcılar, tedarikçiler 320 Satıcılar hesabında izlenir. 120 bir varlık hesabıdır ve normalde borç bakiye verir; 320 bir borç hesabıdır ve normalde alacak bakiye verir. Bilanço döneminde 120’nin alacak, 320’nin borç bakiye vermesi ters bakiye olarak ayrıca incelenir; mali müşaviriniz bu tutarları genelde avans hesaplarına aktarır. İşletmenin kendi cari takibi resmi defterin yerini tutmaz ama aynı mantığı izler — kendi tarafınızda ters bakiyeyi erken yakalamak, dönem sonunda müşavirle yapılan yazışmayı da kısaltır.
Bakiyeyi okurken en sık yapılan beş hata
- Yönü yazmamak. “Bakiye 5.000” yazan bir ekstre eksik belgedir; yanına B ya da A, veya “size borçlu / sizden alacaklı” yazılmalı.
- Vadeli kalemi bakiye sanmak. Bugün vadesi gelen 4.000 ₺ fatura ile toplam bakiye farklı şeylerdir; kısmi ödeme varsa ikisi ayrılır. Vadeye göre izleme tahsilat ve vade takibi sayfasında.
- Aynı firmaya iki kart açmak. Satış bir kartta, tahsilat ötekinde olunca biri şişik borç, öteki sahte ters bakiye verir; ikisi de yanlıştır.
- Çeki tahsil edilmiş saymak. Müşteriden alınan çek bakiyeyi kapatır ama karşılıksız çıkarsa tutar geri yazılmalıdır — çek senet takibi.
- Müşteri ile tedarikçiyi tek toplamda okumak. Toplam alacağınızdan toplam borcunuzu çıkarmak net durumu verir, ama hangi tarafın sıkıştığını gizler; iki toplamı ayrı izleyin.
Bakiye tutmuyorsa: ekstre ve mutabakat
Sizin defterinizdeki bakiye ile karşı tarafın söylediği bakiye aynı değilse, ikisinin de aynı kesim tarihine kadar cari ekstresini yan yana koyun. Ekstreyi karşı taraftan nasıl isteyeceğiniz cari ekstre nasıl istenir, bakiyede yazılı anlaşma için gönderilecek metin cari mutabakat mektubu örneği sayfasında. Bir carinin bakiyesini başka bir cariye devretmek gerekiyorsa bu bir cari virman işlemidir.
Cari Takip uygulamasında bakiye nasıl görünür?
Cari Takip Programı: Muhasebe’de her alacak, borç, tahsilat ve ödeme kaydıyla carinin bakiyesi kendiliğinden yeniden hesaplanır; satır satır toplama yapmazsınız. Özet ekranında toplam Alacağım (size borçlu olanlar) ve Borcum (sizin borçlu olduklarınız) ayrı görünür, böylece müşteri ve tedarikçi tarafı tek toplamda karışmaz. Cariler sekmesinde her müşteri ve tedarikçinin güncel bakiyesi listelenir; bir cariye girdiğinizde hareketleri tarih sırasıyla görür, ekstresini PDF olarak paylaşırsınız. Para girişi ve çıkışı kayıtları Hareketler sekmesinde gün gün toplanır.
En iyi cari takip uygulaması hangisi?
Tek bir “en iyi” yok; seçim fatura kesip kesmediğinize ve işi telefondan mı yürüttüğünüze bağlı. Yalnız müşteri ve tedarikçi borç-alacağını, tahsilatı ve ekstreyi telefondan izleyecekseniz cariye özel bir uygulama yeter; e-Fatura kesmeniz gerekiyorsa ön muhasebe programı gerekir. Kısa özet:
| Seçenek | Kime uygun | Platform | e-Fatura |
|---|---|---|---|
| Cari Takip Programı: Muhasebe (Ofisx) | Telefondan müşteri ve tedarikçi borç-alacak, tahsilat, vade, kasa ve çek-senet takibi isteyen esnaf ve küçük işletme | Android, iPhone (TR App Store), web paneli | Yok (kartta e-fatura bilgileri tutulur) |
| AKINSOFT Cari Takip | Yalnız cari kart açıp borç-alacak girmek isteyen, en sade uygulamayı arayan kullanıcı | iPhone (App Store TR) | Mağaza açıklamasında yok |
| DEFTER | İşletme cari hesabıyla birlikte gelir-gider ve kişisel bütçeyi de aynı yerde tutmak isteyen | iPhone (App Store TR), defter.net | Mağaza açıklamasında yok |
| Paraşüt | e-Fatura/e-Arşiv kesmesi gereken ve ön muhasebeyi mali müşaviriyle birlikte yürüten KOBİ | Web, iPhone, Android | Var (e-Fatura, e-Arşiv, e-SMM) |
| Excel veya kağıt defter | Birkaç düzine cari ve az hareketle, önce düzeni kurmak isteyen | Bilgisayar / kağıt | Yok |
Sekiz seçeneğin ayrıntılı karşılaştırması (Logo İşbaşı, Bizim Hesap, FlexHesap dahil) en iyi cari hesap takip uygulamaları sayfasında.
Sık sorulan sorular
Cari bakiye nedir?
Cari bakiye, bir müşteri ya da tedarikçiyle olan tüm borç ve alacak hareketleri toplandıktan sonra kalan nettir: bugün itibarıyla kimin kime ne kadar borçlu olduğunu gösteren tek rakam. Hesaplanışı borç toplamından alacak toplamının çıkarılmasıdır.
Borçlu cari hesap nedir?
Borç toplamı alacak toplamından büyük olan, yani borç bakiye veren cari hesaptır. Kendi defterinizdeki bir müşteri hesabı borçlu ise o müşteri size borçludur — tahsil edeceğiniz paradır. Tedarikçi hesabı borçlu görünüyorsa durum terstir: tedarikçiye fazla ödeme ya da avans vermişsinizdir.
Cari hesap borcu ne demek?
Bir işletmenin, vadeli alış yaptığı tedarikçiye henüz ödemediği tutardır; tedarikçinin defterinde sizin hesabınız borç bakiye verir, sizin defterinizde aynı tutar tedarikçinin hesabında alacak bakiye olarak görünür. Aynı borç iki defterde zıt yönde durur.
Alacak bakiye ne demek?
Alacak toplamı borç toplamını aştığında hesap alacak bakiye verir. Tedarikçi hesabında bu normaldir: ona borçlusunuz. Müşteri hesabında ise ters bakiyedir: müşteri borcundan fazla ödemiş ya da avans vermiştir, yani ona borçlu duruma düşmüşsünüzdür.
Cari bakiye eksi çıkarsa ne demek?
Programların çoğu bakiyeyi tek sütunda gösterir ve yönü işaretle verir. Müşteri hesabında eksi bakiye genelde müşterinin borcundan fazla ödediğini, yani alacak bakiye verdiğini anlatır. İşaret programa göre değişir; emin olmak için ekstrenin son satırının yanındaki “B” (borç) ya da “A” (alacak) harfine bakın.
Sıfır bakiye ne anlama gelir?
Borç ve alacak toplamları eşitlenmiştir; o cariyle o gün itibarıyla kimse kimseye borçlu değildir. Hesap kapanmış sayılır ama kart silinmez — geçmiş hareketler, ileride yapılacak mutabakat ve yeni vadeli satış kararı için gerekir.
120 ve 320 hesap hangi bakiyeyi verir?
Tek Düzen Hesap Planı’nda 120 Alıcılar hesabı normalde borç bakiye, 320 Satıcılar hesabı normalde alacak bakiye verir. 120’nin alacak, 320’nin borç bakiye vermesi ters bakiyedir ve genelde avans, fazla ödeme ya da yanlış kayıt işaretidir. Resmi kayıt mali müşavirin programında tutulur; işletmenin kendi cari takibi aynı mantığı izler.
Müşterinin bakiyesi ile benim kaydım tutmuyor, ne yapmalıyım?
Önce iki tarafın aynı tarihe kadar ekstresini yan yana koyun; fark çoğu zaman tek bir kaydın (iade, iskonto, yolda kalan havale) bir tarafa işlenip diğerine işlenmemesinden çıkar. Farkı tutardan değil tarihten arayın. Yordam cari mutabakat nasıl yapılır sayfasında.
Son güncelleme: 2026-10-21. Muhasebe kaydı ve vergi sonuçları için mali müşavirinize danışın.
Uygulamanın içi
Müşteri listesinde güncel bakiye; bakiye raporunda toplam alacak, toplam borç ve net durum.
Bakiyeyi elle toplamayın
Her kayıtta müşteri ve tedarikçi bakiyesi kendiliğinden güncellensin; kim size, siz kime borçlusunuz tek ekranda görün.
Ücretsiz deneme ile başlanır; deneme bitince devam etmek için Pro abonelik gerekir.