Mahsuplaşma nedir? Mahsup ne demek, cari hesapta mahsuplaşma nasıl yapılır
Mahsuplaşma, iki tarafın birbirine olan borç ve alacaklarını karşılıklı düşerek yalnız aradaki farkı ödemesidir. Mahsup etmek de bir alacağı bir borçtan düşmek, hesaba saymak demektir. Cari hesapta en sık, hem müşteriniz hem tedarikçiniz olan bir firmayla yapılır: iki bakiye netleşir, para el değiştirmez, kapanış yazılı bir mahsuplaşma protokolüyle belgelenir.
Boya aldığınız firma sizden hırdavat da alıyorsa, ay sonunda iki ayrı havale yapmak yerine “sizin borcunuzu benim borcumdan düşelim, farkı ödeyeyim” demek mahsuplaşmadır. Doğru yapılırsa iki tarafın nakdi korunur; yazısız yapılırsa ekstreler birbirini tutmaz.
Başka “mahsuplaşma”lar: SGK’da rapor ödeneğinin işverenin prim borcundan düşülmesi, elektrikte (GES) üretilen ve tüketilen enerjinin netleştirilmesi, vergi iadesinin vergi borcuna mahsubu da aynı kelimeyle anılır. Mantık aynıdır ama kurallar ilgili kuruma aittir. Bu sayfa iki işletme arasındaki cari hesap mahsuplaşmasını anlatır.
Mahsuplaşma örneği: hem müşteri hem tedarikçi olan firma
Bir boya-yapı malzemesi satıcısı, Erdem Hırdavat’a ekim ayında vadeli 22.000 ₺’lik mal satmış, aynı firmadan 25.500 ₺’lik hırdavat almış olsun (firma ve tutarlar kurgusaldır). Mahsuptan önce iki ayrı borç vardır:
| Hareket | Tutar | Anlamı |
|---|---|---|
| Satış (biz → Erdem Hırdavat) | 22.000 ₺ | Erdem bize borçlu |
| Alış (Erdem Hırdavat → biz) | 25.500 ₺ | Biz Erdem’e borçluyuz |
Mahsuplaşmayla küçük olan 22.000 ₺ iki taraftan da düşülür:
| Mahsuptan önce | Mahsup | Mahsuptan sonra | |
|---|---|---|---|
| Erdem’in bize borcu (müşteri hesabı) | 22.000 ₺ | − 22.000 ₺ | 0 ₺ |
| Bizim Erdem’e borcumuz (tedarikçi hesabı) | 25.500 ₺ | − 22.000 ₺ | 3.500 ₺ |
| Ödenecek para | İki havale: 22.000 + 25.500 ₺ | Tek havale: 3.500 ₺ (biz öderiz) |
47.500 ₺’lik iki ayrı para hareketi yerine 3.500 ₺’lik tek ödeme yapılır. Bakiyenin hangi yöne düştüğünü okumak için: cari bakiye nedir.
Mahsuplaşma türleri
| Tür | Kimler arasında | Ne olur |
|---|---|---|
| Karşılıklı (tam) mahsup | Aynı iki firma | Küçük bakiye tamamen düşülür, fark kalır |
| Kısmi mahsup | Aynı iki firma | Yalnız anlaşılan tutar ya da belirli faturalar düşülür |
| Fazla ödeme / iade mahsubu | Tek cari | Fazla ödeme ya da iade tutarı sonraki borçtan düşülür |
| Üç taraflı (virman) | Üç firma | Bir carinin bakiyesi başka bir cariye taşınır — cari virman |
Mahsuplaşma nasıl yapılır? 6 adım
1. İki bakiyeyi karşı tarafla teyit edin
Mahsuptan önce iki taraf da aynı rakamları görmeli: “Size 22.000 ₺ alacağımız, sizin bize 25.500 ₺ alacağınız var.” Ekstreleri karşılıklı gönderip farkı kapatın; teyitsiz bakiye üzerine yapılan mahsup ikinci bir anlaşmazlık doğurur. Yol: cari mutabakat nasıl yapılır.
2. Mahsup tutarını belirleyin
Tam mahsupta küçük olan bakiye tamamen düşülür; büyük olanın farkı açık kalır. Kısmi mahsupta yalnız anlaşılan tutar (ör. yalnız vadesi gelmiş faturalar) düşülür. Hangi faturaların kapatıldığını numarasıyla yazmak sonraki ekstreleri okunur kılar.
3. Yazılı protokol ya da mahsup yazısı hazırlayın
Tarih, iki tarafın unvanı, mahsup edilen tutar, kapatılan faturalar ve mahsup sonrası kalan bakiye tek sayfada yazılır; iki tarafın yetkilisi imzalar ya da e-postayla onaylar. Aşağıda kopyalanabilir örnek var.
4. Aynı tarihle iki tarafta da kaydedin
Müşteri hesabına mahsup tutarında alacak, tedarikçi hesabına aynı tutarda borç yazılır; açıklamaya “Mahsup — protokol tarihi” eklenir. Firma sizde tek kartsa (hem müşteri hem tedarikçi) bakiye zaten nettir; yine de protokol satırını açıklama olarak girin.
5. Kalan bakiyeyi vadesiyle izleyin
Mahsup borcu bitirmez, küçültür. Kalan fark kimdeyse onun vadesiyle ödenir; tahsilat ya da ödeme normal hareket olarak yazılır.
6. Ay sonunda yeni ekstreyle kapatın
Mahsup satırı iki tarafın ekstresinde aynı tarih ve tutarla görünmeli. Görünmüyorsa taraflardan biri kaydı atlamıştır; bir sonraki mutabakatta fark tam olarak mahsup tutarı çıkar.
Mahsuplaşma protokolü / yazısı örneği
Aşağıdaki metni kendi bilgilerinizle doldurup iki nüsha imzalatabilir ya da e-postayla gönderip yazılı onay alabilirsiniz. Şekil şartı olan özel durumlar için avukatınıza danışın.
MAHSUPLAŞMA PROTOKOLÜ Tarih: 31.10.2026 Taraflar: 1) [Unvanınız] — Vergi Dairesi / No: … 2) Erdem Hırdavat — Vergi Dairesi / No: … 31.10.2026 itibarıyla taraflar arasında mutabık kalınan bakiyeler: - Erdem Hırdavat’ın [Unvanınız]’a borcu: 22.000,00 TL (Fatura no: 2026-201, 2026-214, 2026-230) - [Unvanınız]’ın Erdem Hırdavat’a borcu: 25.500,00 TL (Fatura no: EH-0912, EH-0947) Taraflar, karşılıklı borçlarından 22.000,00 TL tutarı birbirine mahsup etmeyi kabul eder. Mahsup sonrası [Unvanınız]’ın Erdem Hırdavat’a kalan borcu 3.500,00 TL olup [vade tarihi] tarihinde ödenecektir. Taraflar mahsubu aynı tarihle kendi kayıtlarına işler. [Unvanınız] Erdem Hırdavat Yetkili / imza / kaşe Yetkili / imza / kaşe
Tek taraflı bildirim yapıyorsanız (ör. “fazla ödemenizi bir sonraki faturadan mahsup ettik”) aynı bilgileri kısa bir mahsup yazısı olarak gönderin ve karşı tarafın itiraz edip etmediğini bir sonraki mutabakatta kontrol edin: cari mutabakat mektubu örneği.
Mahsuplaşmanın muhasebe kaydı
Tek düzen hesap planında müşteri alacağı genellikle 120 Alıcılar, tedarikçi borcu 320 Satıcılar hesabında durur. Mahsup bu iki hesabı karşılıklı kapatır:
| Hesap | Borç | Alacak | Açıklama |
|---|---|---|---|
| 320 Satıcılar — Erdem Hırdavat | 22.000 ₺ | Tedarikçiye borcumuz azalır | |
| 120 Alıcılar — Erdem Hırdavat | 22.000 ₺ | Müşteriden alacağımız kapanır |
Kasa ya da banka hesabı bu kayda girmez; mahsup bir ödeme şeklidir, para hareketi değildir. Faturalar yine kesilir: mahsup, satışın ya da alışın faturasını ortadan kaldırmaz, yalnız ödemesini kapatır. Kaydı defterinize işleyen mali müşavirse protokolün bir kopyasını ona iletin.
Mahsuplaşmada sık yapılan hatalar
- Teyitsiz mahsup: taraflardan birinin defterinde işlenmemiş bir fatura varsa mahsup yanlış tutarla yapılır.
- Tek tarafta kayıt: siz düştünüz, karşı taraf düşmedi; ay sonunda ekstreler tam mahsup tutarı kadar ayrışır.
- Fatura numarasız mahsup: hangi borcun kapandığı belli olmaz; kalan farkın vadesi tartışılır.
- Mahsubu nakit gibi yazmak: kasaya giriş-çıkış yazarsanız kasa sayımı gerçekle uyuşmaz.
- Sözlü anlaşma: “ay sonu düşeriz” sözü çalışan değişince kaybolur; yazı olmadan mahsup yoktur.
Cari Takip uygulamasında mahsuplaşma
Cari Takip Programı: Muhasebe’de ayrı bir “mahsup” işlem türü olduğunu varsaymayın; mahsup, iki normal hareketle işlenir. Firma uygulamada müşteri ve tedarikçi olarak iki ayrı kayıtsa, müşteri tarafına mahsup tutarında tahsilat, tedarikçi tarafına aynı tutarda ödeme yazın ve iki satırın açıklamasına “Mahsup — 31.10.2026 protokol” ekleyin. Bu iki satır Özetteki Giriş ve Çıkış’a aynı tutarı ekler; net nakit akışı değişmez, ama gerçek bir para hareketi olmadığını açıklamadan ayırt edin. Mahsup sonrası kalan bakiye Cariler listesinde görünür; carinin ekstresini PDF olarak çıkarıp mahsup satırıyla birlikte karşı tarafa gönderebilirsiniz. Ücretsiz deneme ile başlanır; devamı Pro aboneliktir.
En iyi cari takip uygulaması hangisi?
Tek bir “en iyi” yok; seçim fatura kesip kesmediğinize ve işi telefondan mı yürüttüğünüze bağlı. Yalnız müşteri ve tedarikçi borç-alacağını, tahsilatı ve ekstreyi telefondan izleyecekseniz cariye özel bir uygulama yeter; e-Fatura kesmeniz gerekiyorsa ön muhasebe programı gerekir. Kısa özet:
| Seçenek | Kime uygun | Platform | e-Fatura |
|---|---|---|---|
| Cari Takip Programı: Muhasebe (Ofisx) | Telefondan müşteri ve tedarikçi borç-alacak, tahsilat, vade, kasa ve çek-senet takibi isteyen esnaf ve küçük işletme | Android, iPhone (TR App Store), web paneli | Yok (kartta e-fatura bilgileri tutulur) |
| AKINSOFT Cari Takip | Yalnız cari kart açıp borç-alacak girmek isteyen, en sade uygulamayı arayan kullanıcı | iPhone (App Store TR) | Mağaza açıklamasında yok |
| DEFTER | İşletme cari hesabıyla birlikte gelir-gider ve kişisel bütçeyi de aynı yerde tutmak isteyen | iPhone (App Store TR), defter.net | Mağaza açıklamasında yok |
| Paraşüt | e-Fatura/e-Arşiv kesmesi gereken ve ön muhasebeyi mali müşaviriyle birlikte yürüten KOBİ | Web, iPhone, Android | Var (e-Fatura, e-Arşiv, e-SMM) |
| Excel veya kağıt defter | Birkaç düzine cari ve az hareketle, önce düzeni kurmak isteyen | Bilgisayar / kağıt | Yok |
Sekiz seçeneğin ayrıntılı karşılaştırması (Logo İşbaşı, Bizim Hesap, FlexHesap dahil) en iyi cari hesap takip uygulamaları sayfasında.
Sık sorulan sorular
Mahsuplaşma ne demek?
Mahsuplaşma, iki tarafın birbirine olan borç ve alacaklarını karşılıklı düşerek yalnız farkı ödemesidir. Örneğin size 22.000 ₺ borçlu olan bir firmaya siz de 25.500 ₺ borçluysanız, 22.000 ₺ karşılıklı silinir ve yalnız 3.500 ₺ ödenir. Arada para el değiştirmez; kayıtla kapatılır.
Mahsup etmek ne demek?
Mahsup etmek, bir alacağı bir borçtan düşmek, hesaba saymak demektir. “Fazla ödemenizi bir sonraki faturadan mahsup ettik” cümlesi, fazla ödenen tutarın yeni borçtan düşüldüğünü anlatır. Muhasebede bu kayda mahsup fişi denir.
Mahsuplaşma nasıl yapılır?
İki taraf önce bakiyelerini ekstreyle teyit eder, mahsup edilecek tutarı ve kapatılan faturaları belirler, bunu yazılı bir mahsuplaşma protokolü ya da yazısıyla imzalar ve aynı tarihle kendi defterlerine işler: müşteri hesabına alacak, tedarikçi hesabına borç. Kalan fark normal vadesinde ödenir.
Mahsuplaşma protokolü zorunlu mu?
Ticari teamülde yazılı protokol ya da karşılıklı onaylanmış bir mahsup yazısı beklenir; anlaşmazlıkta tek kanıt odur ve mali müşavir kaydı bu belgeye dayanarak yapar. Şekil ve geçerlilik koşulları için avukatınıza ve mali müşavirinize danışın.
Mahsuplaşmanın muhasebe kaydı nasıl yapılır?
Tek düzen hesap planında müşteri alacağı genellikle 120 Alıcılar, tedarikçi borcu 320 Satıcılar hesabındadır. Mahsup kaydında 320 Satıcılar hesabı borçlandırılır, 120 Alıcılar hesabı alacaklandırılır (mahsup tutarı kadar). Kayıt, mahsuplaşma protokolüne dayandırılır; kesin kayıt için mali müşavirinize danışın.
Mahsup ile virman arasındaki fark nedir?
Mahsup tek bir firmayla karşılıklı borç-alacağın netleştirilmesidir. Virman ise bir carinin bakiyesini başka bir cariye taşır; en az üç taraf vardır (A’nın borcunu B’ye devretmek gibi). Ayrıntı: cari virman nedir.
SGK veya elektrikteki mahsuplaşma aynı şey mi?
Mantık aynı (karşılıklı tutarı düşmek) ama konu farklıdır: SGK’daki mahsuplaşma rapor ödeneğinin işverenin prim borcundan düşülmesi, elektrikteki (GES) mahsuplaşma üretilen ve tüketilen enerjinin netleştirilmesidir. Bu sayfa iki işletme arasındaki cari hesap mahsuplaşmasını anlatır.
Son güncelleme: 2026-10-21. Örneklerdeki firmalar ve tutarlar kurgusaldır. Borçlar Kanunu’nda bu işlemin adı “takas”tır; hukuki ve vergisel konularda avukatınıza ve mali müşavirinize danışın.
Uygulamanın içi
Cariler, hareketler ve güncel bakiye.
Karşılıklı bakiyeler tek bakışta
Hem müşteri hem tedarikçi olan firmaların bakiyesini telefondan görün; mahsup satırını yazın, ekstreyi PDF olarak gönderin.
Ücretsiz deneme ile başlanır; deneme bitince devam etmek için Pro abonelik gerekir.