Cari hesap nasıl tutulur?

Aşağıdaki anlatım yordamı verir: defterin sütunları, hareketin nasıl yazıldığı, bakiyenin nasıl yürüdüğü ve hesabın nasıl açılıp kapatıldığı. Borç-alacak kavramlarının kendisi yeniyse önce cari hesap nedir sayfasına bakın; burada tanım tekrar edilmiyor.

Cari hesap defterinde hangi sütunlar olur?

İster kâğıt defter, ister Excel tablosu, ister program olsun; çalışan bir cari hesap düzeni şu altı sütundan oluşur. Daha azı takibi eksik bırakır, daha fazlası küçük işletmede doldurulmadan kalır.

Vade ile çalışıyorsanız yedinci sütun olarak vade tarihi ekleyin. Vadesi yazılmamış bir alacak, gecikip gecikmediği anlaşılamayan alacaktır.

Altı adımda cari hesap tutma

1. Her firmaya tek bir cari kart açın

Cari hesap, firmanın kartıyla açılır: unvan, vergi numarası, telefon ve varsa açılış (devir) bakiyesi. Kritik olan kural tekliktir — aynı firma iki ayrı kartta tutulursa dökümünüz ikiye bölünür ve hiçbir yarısı gerçek bakiyeyi göstermez. Yeni kart açmadan önce vergi numarasıyla arayın; “Ahmet Ticaret” ile “Ahmet Tic. Ltd.” aynı firma olabilir. Açılış bakiyesini biliyorsanız ilk satıra devir olarak yazın, bilmiyorsanız sıfırdan başlayıp mutabakatla düzeltin.

2. Hareketi olduğu gün ve belge numarasıyla yazın

Cari hesabı bozan tek şey gecikmiş kayıttır. Satış, alış, tahsilat ve ödeme aynı gün işlenmeli; açıklama alanına belge numarası (fatura no, dekont no, çek no) yazılmalı. Numarasız bir satır, dönem sonunda karşı tarafın dökümüyle karşılaştırılamaz — mutabakatta farkı bulma süresini en çok kısaltan alışkanlık budur.

3. Borç ve alacağı yönüne göre ayırın

Müşteri hesabında kestiğiniz fatura borç, ondan aldığınız para alacak sütununa yazılır. Tedarikçi hesabında yön terstir: aldığınız mal borcunuzu artırır, yaptığınız ödeme azaltır. Karışmasını önlemenin pratik yolu cari kodlarını ön ekle ayırmaktır (müşteriler C-, tedarikçiler T- gibi). Bir hareketin hangi sütuna gireceğinden emin değilseniz tek soruyu sorun: bu işlem karşı tarafın size olan borcunu artırdı mı, azalttı mı?

4. Bakiyeyi her satırda yürütün

Yürüyen bakiye, o satıra kadarki borç toplamından alacak toplamının çıkarılmasıyla bulunur: bakiye = önceki bakiye + borç − alacak. Yalnız dönem sonunda tek bir toplam almak hatayı aylar sonra gösterir; her satırda bakiyeyi görmek, yanlış girilen rakamı aynı hafta yakalatır. Excel’de bu birikimli toplam formülüyle kurulur, programda kendiliğinden hesaplanır.

5. Her borç satırına vade yazın

Vadesi yazılmamış alacak, takip edilmeyen alacaktır: hiçbir listede öne çıkmaz, yalnız bakiye olarak durur. Müşteri “ay sonu” ya da “30 gün” diyorsa kesin tarihe çevirip kaydedin. Haftada bir vadesi geçenleri tutara göre sıralamak, tahsilatın önemli kısmını toplayan en küçük düzendir; ayrıntısı tahsilat ve vade takibi sayfasında.

6. Dönem sonunda ekstreyle mutabık kalın

Ay kapanırken hesabın dökümünü çıkarıp karşı tarafa gönderin ve bakiyede anlaşın. Onaylanan tutar bir sonraki dönemin devir bakiyesidir; yazılı değilse her mutabakatta en baştan başlarsınız. Hesabı tamamen kapatmak da bu adımdır: bakiye sıfırlandığında kartı silmeyin, mutabık kalınan son bakiyeyi ve tarihi kayıtta bırakın — geçmiş hareket, sonradan çıkan bir itirazın tek kanıtıdır.

Örnek: bir ayın cari hesap dökümü

Bir müşteri cari hesabının eylül ayı. Devir bakiye 4.000 ₺, yani ay başlarken müşterinin size borcu bu kadardı. Bakiye sütununu satır satır izleyin — her satırda önceki bakiye + borç − alacak uygulanıyor:

Son satır dökümü iki yoldan doğrular: borç toplamı 24.300 ₺, alacak toplamı 17.250 ₺ ve ikisinin farkı 7.050 ₺ — yürüyen bakiyenin son değeriyle aynı. Tutmuyorsa hata bir satırdadır ve bakiye sütununda sıçramanın olduğu yerde durur. Ay sonunda müşterinin borcu 7.050 ₺’dir; 22 Eylül tarihli A-1416 faturası vadeliyse bir sonraki ayın takip listesinde bu tutar yer alır.

Excel ile mi, programla mı?

Excel: yukarıdaki altı sütunu açar, bakiye hücresine birikimli toplam formülünü yazar ve her cariye ayrı sayfa tutarsınız. Az sayıda cari için doğru ve ücretsiz bir çözümdür; hazır kurulumunu ücretsiz cari hesap Excel şablonunda bulabilirsiniz. Zorlandığı yer cari sayısı arttığındadır: tarih aralığı seçmek, vadesi geçenleri ayıklamak ve ekstre paylaşmak her seferinde elle iş olur.

Program: Cari Takip Programı’nda cari kartını açarsınız, hareketi girersiniz ve bakiye kendiliğinden yürür; vadesi yaklaşan hesaplar ayrı raporda toplanır, ekstreyi tarih aralığı seçerek alırsınız. Tarayıcıdan çalışır, kurulum gerekmez ve ücretsiz hesapla başlanır. Stok ve satışı da aynı yerden yönetmek isterseniz Ofisx, perakendede yalnız veresiye defteri tutuyorsanız Veresiye Takibi daha uygun olabilir; hangisinin size uyduğunu karşılaştırma sayfasında görebilirsiniz.

Dökümü karşı tarafla karşılaştırma

Doğru tutulan bir cari hesabın karşılığı, dönem sonunda tartışmasız kapanan bir bakiyedir. Hesabın belirli bir aralıktaki dökümüne cari ekstre denir; sütunlarını ve devir bakiyenin okunuşunu cari ekstre nedir sayfasında, iki tarafın dökümü tutmadığında farkın tutardan değil tarihten nasıl bulunacağını cari mutabakat nasıl yapılır sayfasında örnek tabloyla anlattık. Alacağınız çeke veya senede bağlandıysa takibi ayrı yürür: çek senet takibi nasıl yapılır.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme: 2026-09-20

Bakiyeyi elle toplamayı bırakın

Ücretsiz hesap açın, cari kartlarınızı oluşturun; borç, alacak ve yürüyen bakiye hesaplanmış gelsin.