Çek senet takibi nasıl yapılır?

Açık hesapta takip ettiğiniz şey bir bakiyedir. Çek ve senette takip ettiğiniz şey tek tek evraklardır: her birinin kendi vadesi, kendi tutarı ve kendi akıbeti vardır.

Beş adımda çek ve senet takibi

1. Alınan ve verilen çekleri iki ayrı listede tutun

Çek senet takibinin tamamı bu ayrıma dayanır. Alınan çek ve senetler müşterinizden aldığınız, vadesinde tahsil edeceğiniz kıymetli evraktır; verilenler sizin tedarikçinize yazdığınız, vadesinde ödemek zorunda olduğunuz borçtur. İkisini tek listede tutmak en sık yapılan hatadır: toplam anlamsız çıkar, çünkü tahsil edilecek parayla ödenecek parayı birbirinden çıkarır. İki listenin ayrı toplamı ise doğrudan nakit planınızdır — önümüzdeki ay ne girecek, ne çıkacak.

2. Her kaydı altı bilgiyle açın

Bir çek ya da senedi takip edilebilir kılan altı alan vardır: kimden alındığı ya da kime verildiği (cari adı), çek mi senet mi, evrak numarası, banka (senette boş kalır), tutar ve vade tarihi. Bunlardan biri eksikse kayıt aranabilir olmaktan çıkar: numarasız çek bankada eşleştirilemez, cari adı yazılmamış senet karşılıksız çıktığında kime geri yazılacağı bilinemez.

3. Listeyi tutara değil, vadeye kalan güne göre sıralayın

Portföyü tutara göre sıralamak en büyük çeki en üste koyar; oysa sizi ilgilendiren hangisinin önce geleceğidir. Her satırda vadeye kaç gün kaldığını gösterin ve listeyi bu sütuna göre sıralayın. Verilen çeklerde bu sıralama bir ödeme takvimidir: vadesi en yakın çekin tutarı kasada yoksa sorunu haftalar önce görürsünüz. Alınan tarafta ise bankaya hangi gün hangi çeki yatıracağınız aynı listeden okunur.

4. Vade gününde kaydı kapatın, bekleyende bırakmayın

Vadesi gelen çek tahsil edildiğinde ya da verilen çek ödendiğinde kayıt aynı gün kapatılmalıdır. Kapatılmayan kayıtlar portföy toplamını şişirir ve bir süre sonra listeye güvenilmez olur — “bunu geçen ay almıştık galiba” noktasına gelindiğinde takip bitmiştir. Tahsilatı hangi kasaya ya da banka hesabına aldığınızı da yazın; ay sonunda kasa sayımı ile portföy birbirini doğrular.

5. Karşılıksız çıkanı aynı gün cari hesaba geri yazın

Bir çek bankada karşılıksız çıktığında ya da senet vadesinde ödenmediğinde alacağınız yok olmaz, yalnız biçim değiştirir: evrakla takip edilen alacak yeniden açık hesap alacağına döner. Kaydı “karşılıksız” olarak kapatın ve aynı tutarı o carinin hesabına borç olarak geri işleyin. Bu adım atlanırsa alacak iki listenin arasında kaybolur: portföyde kapanmış görünür, cari hesapta hiç görünmez. Hukuki süreç ayrı bir konudur; ne yapılacağı için bir uzmana danışın.

Örnek: 19 Eylül sabahı çek portföyü

Vadeli çalışan küçük bir toptancının portföyü. Aynı kayıtlar tek listede toplansaydı “elimde 47.000 ₺ çek var” gibi yanıltıcı bir toplam çıkardı; ikiye ayrıldığında asıl soru görünür hâle geliyor — ekim başında kasada yeterli para olacak mı?

Alınan toplam 14.500 + 9.800 + 6.200 = 30.500 ₺, verilen toplam 11.000 + 5.500 = 16.500 ₺. Bugünün işi tek satırda: Müşteri C’nin çeki dört gündür gecikmiş, bankadan dönüp dönmediği öğrenilip kayıt kapatılmalı. Karşılıksız çıktıysa 6.200 ₺ aynı gün C’nin cari hesabına borç olarak geri yazılır ve alacak normal vade takibine döner. 30 Eylül–5 Ekim arasında 16.500 ₺ çıkacak; ona karşılık aynı dönemde 24.500 ₺ girecek görünüyor, yani takvim tutuyor.

Excel’de çek senet takibi nasıl yapılır?

Her evrak bir satır: yön, cari adı, tür, evrak no, banka, tutar, vade. Vade tarihi G sütunundaysa kalan gün ve durum iki formülle çıkar:

Kalan gün :  =G2-BUGÜN()
Durum     :  =EĞER(G2-BUGÜN()<0;"VADESİ GEÇTİ";EĞER(G2-BUGÜN()<=7;"BU HAFTA";"VADESİ VAR"))
Alınan toplam :  =ETOPLA(A:A;"Alınan";F:F)
Verilen toplam:  =ETOPLA(A:A;"Verilen";F:F)

Son iki formül ayrı ayrı iki toplam verir; nakit planınız bu iki sayının farkıdır. Kapanan evrakı satırdan silmeyin — sonuna bir Durum sütunu ekleyip “tahsil edildi”, “ödendi” ya da “karşılıksız” yazın ve toplam formüllerini yalnız açık kayıtlarla sınırlayın. Borç-alacak mantığının kendisini cari hesap nedir sayfasında, evrak dışı alacakların vade düzenini tahsilat ve vade takibi sayfasında anlattık; formüllü hazır kurulum için ücretsiz cari hesap takip şablonuna bakabilirsiniz.

Programla çek ve senet takibi

Cari Takip Programı’nın Çek ve Senet ekranı portföyü yukarıdaki ayrımla, iki sütun hâlinde gösterir: alınan çek ve senetler solda, verilenler sağda; her sütunun başında o tarafın toplamı yazar. Bir sütunda vadesi geçmiş kayıt varsa gecikmiş tutar sütunun üstünde ayrı bir uyarı şeridinde toplanır.

Yeni kayıt açarken önce yönü (alınan / verilen), sonra türü (çek / senet) seçer; evrak numarası, banka adı, tutar ve vade tarihini girersiniz. Listede her satır carinin adını, evrak numarasını, bankayı ve vadeyi gösterir; yanında vadeye kaç gün kaldığı, geçmişse kaç gün geciktiği kırmızıyla yazar — sıralamayı elle yapmanız gerekmez. Vade geldiğinde satırdaki düğmeyle kaydı tahsil edildi (alınan) ya da ödendi (verilen) olarak kapatır, isterseniz hangi kasaya işlendiğini seçersiniz; kasa modülünü kullanmıyorsanız bu alan boş bırakılabilir. Çek bankadan dönerse aynı yerden karşılıksız seçeneğiyle kapatılır. Vadesi yaklaşan çek ve senetler ayrıca vade raporunda toplanır.

Stok ve satışı da aynı programda yönetiyorsanız Ofisx, perakendede veresiye defteri tutuyorsanız Veresiye Takibi daha uygun olabilir; dördünün karşılaştırması hangisi bana uygun sayfasında.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme: 2026-09-19

Portföyü defterden takip etmeyin

Ücretsiz hesap açın; alınan ve verilen çekler kendi toplamlarıyla ayrı dursun, vadesi geçen kırmızıya dönsün.