Fiyat farkı faturası nedir? Fiyat farkı faturası nasıl kesilir, hangi fatura tipiyle
Fiyat farkı faturası, mal geri dönmeden satıştan sonra fiyatın değişmesi — zam, sonradan verilen indirim, kalite kusuru indirimi ya da hatalı birim fiyat — nedeniyle aradaki tutar için düzenlenen faturadır. Fiyat arttıysa satıcı alıcıya, fiyat düştüyse uygulamada alıcı satıcıya keser. Hesabı: (yeni birim fiyat − eski birim fiyat) × miktar, üzerine asıl faturadaki KDV oranı. İade faturası değildir: mal alıcıda kalır, yalnız bedel ve cari bakiye değişir.
Demir, çimento, kâğıt, plastik hammadde, akaryakıt gibi fiyatı hızlı değişen ürün satan toptancılarda sözleşme çoğunlukla “teslim günü fiyatı geçerlidir” der. Fatura erken kesilip fiyat sonradan değişince fark ya fiyat farkı faturasıyla kapatılır ya da cari hesapta açıklanamayan bir fark olarak kalır.
Not: Bu sayfa fiyat farkının ticari mantığını, hesabını ve cari hesaba etkisini anlatır. e-Fatura tipi, tevkifat ve beyan ayrıntıları için mali müşavirinize ve e-Fatura entegratörünüze danışın.
Fiyat farkı faturası hangi durumlarda kesilir?
| Durum | Kimin lehine | Faturayı kim keser | Cari etkisi (satıcının defteri) |
|---|---|---|---|
| Sözleşmeye göre teslim günü fiyatı yükseldi (zam) | Satıcı | Satıcı, alıcıya | Müşteriye ek borç |
| Faturada birim fiyat eksik yazıldı | Satıcı | Satıcı, alıcıya | Müşteriye ek borç |
| Satıştan sonra indirim anlaşıldı (kampanya, pazarlık) | Alıcı | Uygulamada alıcı, satıcıya | Müşterinin borcu azalır |
| Kalite kusuru, mal iade edilmeden indirimle kabul edildi | Alıcı | Uygulamada alıcı, satıcıya | Müşterinin borcu azalır |
| Faturada birim fiyat fazla yazıldı | Alıcı | Uygulamada alıcı, satıcıya | Müşterinin borcu azalır |
| Mal geri gönderildi | — | Fiyat farkı değil: iade faturası | Müşterinin borcu azalır |
Hedef ya da ciro primi (yıl sonu toplam alıma göre verilen prim) fiyat farkına benzese de farklı değerlendirilebilir; bu konuda mutlaka mali müşavirinize danışın. Kamu ihalelerindeki “hakediş fiyat farkı” ayrı bir mevzuata dayanır; bu sayfa ticari satışlardaki fiyat farkını anlatır.
Fiyat farkı nasıl hesaplanır? İki örnek
Zam (satıcı lehine): Bir yapı malzemesi toptancısı 2 Ekim 2026’da 10 ton nervürlü demiri ton başı 25.000 ₺ + %20 KDV’den faturalıyor. Sözleşmeye göre fiyat teslim günü kesinleşiyor; 12 Ekim’deki teslimde fiyat 26.000 ₺ (fiyatlar örnektir).
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Birim fiyat farkı | 26.000 − 25.000 | 1.000 ₺ / ton |
| Matrah | 1.000 × 10 ton | 10.000 ₺ |
| KDV (%20, asıl faturadaki oran) | 10.000 × 0,20 | 2.000 ₺ |
| Fiyat farkı faturası toplamı | 10.000 + 2.000 | 12.000 ₺ |
İndirim (alıcı lehine): Aynı toptancı başka bir müşteriye 80.000 ₺ + KDV seramik satıyor; bir kısmı rötuşlu çıkıyor, müşteri malı iade etmeden %5 indirimle kabul ediyor. Matrah 80.000 × 0,05 = 4.000 ₺, KDV 800 ₺, toplam 4.800 ₺. Uygulamada bu faturayı alıcı satıcıya keser; satıcının müşteri hesabındaki alacağı 4.800 ₺ azalır.
Fiyat farkı faturası nasıl kesilir? 6 adım
1. Farkın nedenini ve dayanağını belgeleyin
Fiyat farkı ancak taraflar arasında bir dayanağa bağlıysa sağlamdır: sözleşmede “teslim günü liste fiyatı geçerlidir”, sonradan anlaşılan indirim yazışması, kalite kusuru tutanağı ya da hatalı fiyatın tespiti. Dayanağın tarihini not edin; süre buradan başlar.
2. Farkı birim × miktar üzerinden hesaplayın
Fiyat farkı (matrah) = (yeni birim fiyat − faturadaki birim fiyat) × teslim edilen miktar. KDV bu matrahın üzerine asıl faturadaki oranla eklenir. Yüzdelik indirimde: matrah = asıl fatura matrahı × indirim oranı.
3. Faturayı kimin keseceğini belirleyin
Fiyat arttıysa satıcı lehine fark doğar: satıcı alıcıya keser. Fiyat düştüyse (sonradan indirim, kusur indirimi, fazla fiyat) alıcı lehine fark doğar: uygulamada alıcı satıcıya fiyat farkı faturası düzenler; alıcı fatura düzenleme yükümlüsü değilse yöntem farklıdır.
4. Asıl faturanın KDV oranını uygulayın
Fiyat farkı asıl teslimin bedelini değiştirir; bu yüzden asıl satıştaki KDV oranı ve (varsa) tevkifat düzeni uygulanır. Açıklamaya asıl faturanın tarih ve numarası, birim fiyatlar ve miktar yazılır.
5. Doğru fatura tipini seçin
Satıcının kestiği artış faturası normal SATIŞ tipidir. Alıcının kestiği indirim faturasında uygulamada çoğunlukla İADE tipi kullanılır ve asıl fatura referans gösterilir; bu, işlemi mal iadesi yapmaz. Hangi tipi seçeceğinizi entegratörünüz ve mali müşavirinizle teyit edin.
6. Cari hesaba iki tarafta da işleyin
Artışta satıcı müşteri hesabına borç, alıcı tedarikçi hesabına alacak yazar; indirimde tersi. Fark işlenmezse mutabakatta iki tarafın bakiyesi tam fark tutarı kadar ayrışır.
Fiyat farkı faturası açıklaması örneği
| Düzenleyen (satıcı) | Anadolu Yapı Market Ltd. Şti. |
|---|---|
| Alıcı | Kaya İnşaat Taahhüt Ltd. Şti. |
| Fatura tipi | SATIŞ (satıcı lehine fark) |
| Kalem | Fiyat farkı — 10 ton × 1.000 ₺ = 10.000 ₺ |
| KDV (%20) | 2.000 ₺ |
| Toplam | 12.000 ₺ |
| Açıklama | “02.10.2026 tarihli 2026-388 numaralı faturadaki 10 ton nervürlü demirin, sözleşmenin 4. maddesi gereği 12.10.2026 teslim günü fiyatı (26.000 ₺/ton) ile fatura fiyatı (25.000 ₺/ton) arasındaki farktır.” |
Firmalar, numaralar, fiyatlar ve tutarlar kurgusaldır. Açıklamada asıl faturaya, birim fiyatlara ve dayanağa atıf olması, karşı tarafın muhasebesinin faturayı itirazsız kaydetmesini sağlar.
Fiyat farkı cari hesaba nasıl işlenir? Örnek ekstre
Satıcının defterinde Kaya İnşaat’ın cari hesabı:
| Tarih | Açıklama | Borç | Alacak | Bakiye |
|---|---|---|---|---|
| 02.10.2026 | Satış faturası 2026-388 — 10 ton nervürlü demir × 25.000 ₺ + KDV | 300.000 ₺ | — | 300.000 ₺ B |
| 09.10.2026 | Tahsilat — EFT | — | 300.000 ₺ | 0 ₺ |
| 12.10.2026 | Fiyat farkı faturası FF2026-0031 (2026-388’e istinaden, ton başı +1.000 ₺) | 12.000 ₺ | — | 12.000 ₺ B |
| 20.10.2026 | Tahsilat — havale | — | 12.000 ₺ | 0 ₺ |
Müşteri asıl faturayı ödeyince hesap kapanmış görünür; fiyat farkı faturası işlenince 12.000 ₺ borç bakiye açılır ve ikinci tahsilatla kapanır. Satıcı faturayı kesip cariye işlemez ya da alıcı faturayı kendi defterine almazsa iki tarafın bakiyesi tam 12.000 ₺ ayrışır; bunu ay sonu cari mutabakat ortaya çıkarır. Bakiye yönünü okumak için: borç bakiye ve alacak bakiye ne demek.
Fiyat farkı, iade, iskonto, kur farkı ve vade farkı: farkları
| Fark | Neden doğar | Belge |
|---|---|---|
| Fiyat farkı | Satıştan sonra birim fiyatın değişmesi; mal alıcıda kalır | Fiyat farkı faturası |
| İade | Malın geri gönderilmesi | İade faturası |
| Fatura altı iskonto | İndirim satış anında belli | Ayrı belge yok; asıl faturada düşülür |
| Kur farkı | Dövize bağlı satışta ödeme günü kurunun farklı olması | Kur farkı faturası |
| Vade farkı | Geç ödeme ya da vadeli satış için ek bedel | Vade farkı faturası |
| Hatalı kayıt düzeltmesi | Bedel değişmedi, kayıt yanlış girildi | Fatura gerekmez; dekont ya da düzeltme kaydı |
Vade farkının tutarını hesaplamak için: vade farkı hesaplama aracı. Satış öncesi fiyatı yazılı sabitlemek fiyat farkı tartışmasını azaltır: proforma fatura nedir.
Fiyat farkı faturası muhasebe kaydı
Örnekteki iki fark için tek düzen hesap planında genel kayıt:
| Durum / taraf | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| Zam — satıcı (faturayı kesen) | 120 Alıcılar — 12.000 ₺ | 600 Yurt İçi Satışlar — 10.000 ₺ 391 Hesaplanan KDV — 2.000 ₺ |
| Zam — alıcı | 153 Ticari Mallar (ya da ilgili maliyet) — 10.000 ₺ 191 İndirilecek KDV — 2.000 ₺ | 320 Satıcılar — 12.000 ₺ |
| İndirim — alıcı (faturayı kesen) | 320 Satıcılar — 4.800 ₺ | 153 Ticari Mallar — 4.000 ₺ 391 Hesaplanan KDV — 800 ₺ |
| İndirim — satıcı | 611 Satış İskontoları — 4.000 ₺ 191 İndirilecek KDV — 800 ₺ | 120 Alıcılar — 4.800 ₺ |
Hesap kodları ve indirimde KDV’nin nasıl düzeltileceği mali müşavirinizin kararıdır. Cari açısından önemli olan 120 ve 320’nin iki tarafta aynı tutar ve tarihle değişmesidir.
Fiyat farkında en sık 5 hata
- Dayanaksız fark faturası: sözleşme ya da yazılı anlaşma yoksa alıcı faturayı reddedebilir; önce mutabık kalın.
- İndirimi dekontla geçmek: bedel değişikliği KDV’yi de değiştirir; dekont fatura yerine geçmez.
- Yanlış KDV oranı: farka güncel değil, asıl teslimdeki oran uygulanır.
- Fiyat farkını iade gibi yazmak: mal stoktan çıkmış görünür, stok ve cari birlikte bozulur.
- Cariye işlememek: asıl fatura ödenince hesap “kapandı” sanılır, fark tahsil edilmeden unutulur.
Cari Takip uygulamasında fiyat farkı
Cari Takip Programı: Muhasebe fatura kesmez; fiyat farkı faturasını muhasebe ya da e-Fatura programınızdan kesersiniz. Uygulamada yapılacak iş, farkı müşterinin (ya da tedarikçinin) kartına fatura numarasıyla ayrı bir hareket olarak girmektir: zam müşteriye borç, indirim alacak. Bakiye kendiliğinden güncellenir, Hareketlerde asıl fatura ile fark satırı alt alta görünür, Özet toplam alacağınızı gösterir ve ekstre PDF’i WhatsApp ile gönderebilirsiniz — müşteri farkın nereden geldiğini açıklamada görür. Ücretsiz deneme ile başlanır; devamı Pro aboneliktir.
En iyi cari takip uygulaması hangisi?
Tek bir “en iyi” yok; seçim fatura kesip kesmediğinize ve işi telefondan mı yürüttüğünüze bağlı. Yalnız müşteri ve tedarikçi borç-alacağını, tahsilatı ve ekstreyi telefondan izleyecekseniz cariye özel bir uygulama yeter; e-Fatura kesmeniz gerekiyorsa ön muhasebe programı gerekir. Kısa özet:
| Seçenek | Kime uygun | Platform | e-Fatura |
|---|---|---|---|
| Cari Takip Programı: Muhasebe (Ofisx) | Telefondan müşteri ve tedarikçi borç-alacak, tahsilat, vade, kasa ve çek-senet takibi isteyen esnaf ve küçük işletme | Android, iPhone (TR App Store), web paneli | Yok (kartta e-fatura bilgileri tutulur) |
| AKINSOFT Cari Takip | Yalnız cari kart açıp borç-alacak girmek isteyen, en sade uygulamayı arayan kullanıcı | iPhone (App Store TR) | Mağaza açıklamasında yok |
| DEFTER | İşletme cari hesabıyla birlikte gelir-gider ve kişisel bütçeyi de aynı yerde tutmak isteyen | iPhone (App Store TR), defter.net | Mağaza açıklamasında yok |
| Paraşüt | e-Fatura/e-Arşiv kesmesi gereken ve ön muhasebeyi mali müşaviriyle birlikte yürüten KOBİ | Web, iPhone, Android | Var (e-Fatura, e-Arşiv, e-SMM) |
| Excel veya kağıt defter | Birkaç düzine cari ve az hareketle, önce düzeni kurmak isteyen | Bilgisayar / kağıt | Yok |
Sekiz seçeneğin ayrıntılı karşılaştırması (Logo İşbaşı, Bizim Hesap, FlexHesap dahil) en iyi cari hesap takip uygulamaları sayfasında.
Sık sorulan sorular
Fiyat farkı faturası nedir?
Fiyat farkı faturası, mal geri dönmeden ya da hizmet tekrarlanmadan, satıştan sonra fiyatın değişmesi (zam, sonradan verilen indirim, kalite kusuru indirimi, hatalı birim fiyat) nedeniyle aradaki tutar için düzenlenen faturadır. Asıl satışın bedelini artırır ya da azaltır; cari bakiyeyi ve KDV’yi buna göre düzeltir.
Fiyat farkı faturasını kim keser?
Fiyat arttıysa satıcı alıcıya keser. Fiyat düştüyse uygulamada alıcı satıcıya fiyat farkı faturası düzenler (iade faturası mantığıyla). Alıcı fatura düzenleme yükümlüsü değilse (ör. nihai tüketici) satıcı tarafında farklı belge düzeni gerekir; mali müşavirinize sorun.
Fiyat farkı faturası iade faturası mıdır?
Hayır. İade faturası malın geri gönderilmesini belgeler; fiyat farkı faturasında mal alıcıda kalır, yalnız bedel değişir. Ancak alıcı lehine fiyat farkında e-Fatura’da uygulamada sıklıkla İADE fatura tipi kullanılır; bu yalnız sistemdeki tip seçimidir.
Fiyat farkı faturası hangi fatura tipiyle kesilir?
Satıcının kestiği artış faturası SATIŞ tipiyle kesilir. Alıcının satıcıya kestiği indirim (alıcı lehine fark) faturasında uygulamada çoğunlukla İADE tipi seçilip asıl fatura referans verilir. Temel ya da ticari senaryo seçimi fiyat farkına bağlı değildir. Kullanacağınız tipi entegratörünüz ve mali müşavirinizle teyit edin.
Fiyat farkı faturası KDV oranı kaç olur?
Asıl teslimin KDV oranı uygulanır; fiyat farkı o satışın bedelinin parçasıdır. Asıl satış tevkifatlıysa fiyat farkında da aynı tevkifat düzeninin uygulanması beklenir. Oran sonradan değiştiyse mali müşavirinize danışın.
Fiyat farkı faturası kaç gün içinde kesilir?
Genel kural olarak fatura, farkın kesinleştiği (dayanağın oluştuğu) tarihten itibaren 7 gün içinde düzenlenmelidir. Dönem ya da yıl sonuna sarkan durumlar için mali müşavirinize danışın.
Fiyat farkı faturası muhasebe kaydı nasıl yapılır?
Satıcı lehine farkta satıcı genellikle 120 Alıcılar’ı borçlandırır, 600 Yurt İçi Satışlar ve 391 Hesaplanan KDV’yi alacaklandırır; alıcı 153 Ticari Mallar (ya da ilgili gider/maliyet) ve 191 İndirilecek KDV’yi borçlandırır, 320 Satıcılar’ı alacaklandırır. Alıcı lehine farkta kayıtlar tersine döner (satıcıda çoğunlukla 611 Satış İskontoları). Kesin kayıt için mali müşavirinize danışın.
Fiyat farkı faturası dövizli kesilir mi?
Asıl satış döviz cinsindense fiyat farkı da aynı dövizle hesaplanıp faturalanabilir; TL karşılığı ilgili kurla belirlenir. Fiyat değil kur değiştiyse düzenlenecek belge fiyat farkı değil kur farkı faturasıdır.
Son güncelleme: 2026-10-21. Örneklerdeki firmalar, numaralar, fiyatlar ve tutarlar kurgusaldır. Vergi ve belge düzeni için mali müşavirinize danışın.
Uygulamanın içi
Cariler, hareketler ve güncel bakiye.
Fiyat değişti, bakiye de doğru kalsın
Fiyat farkını fatura numarasıyla müşterinin kartına girin. Güncel bakiye ve PDF ekstre telefonunuzda; fark unutulmasın.
Ücretsiz deneme ile başlanır; deneme bitince devam etmek için Pro abonelik gerekir.